Biddag vir die gesaaides en Dankdag vir die oes – wat beteken dit vir ons?

Daar is iets besonders aan die beeld van ’n land wat pas gesaai is. Die saad lê onder die grond. Van bo af lyk dit asof niks gebeur nie. Die boer het gedoen wat hy kon: die grond voorberei, geplant en gesaai. Maar van daardie oomblik af is daar soveel wat buite sy beheer lê. Die reën moet kom. Die temperatuur moet reg wees. Die saad moet ontkiem. Siektes, droogte, vloede en hael moet nie die oes vernietig nie.

Daarom het gelowiges deur die eeue heen op besondere tye gebid vir dit wat gesaai is, en later weer dankie gesê wanneer die oes ingebring word.

Ons ken dit as Biddag vir die gesaaides en Dankdag vir die oes.

Maar in ’n tyd waarin baie van ons nie meer self plant, ploeg of oes nie, kan ’n mens maklik wonder: Het hierdie dae nog betekenis vir ons?

Die antwoord is: miskien meer as ooit.

Biddag: ons doen ons deel, maar God gee die groei

Die Bybel gebruik gereeld die beeld van saai en oes om iets van ons verhouding met God te verduidelik.

Paulus skryf:

“Ek het geplant, Apollos het natgegooi, maar dit is God wat laat groei het.”
1 Korintiërs 3:6

Hierin lê ’n eenvoudige maar diep geloofswaarheid. Ons het ’n verantwoordelikheid om te werk. Ons moet voorberei, plant, bou, leer, versorg en volhard. Geloof beteken nie dat ons passief sit en wag dat God alles namens ons doen nie.

Maar daar is ook ’n grens aan wat ons kan beheer.

Ons kan die saad plant, maar ons kan dit nie beveel om te groei nie.

En juis daarom bid ons.

Biddag herinner ons daaraan dat gebed nie bloot ’n noodplan is wanneer alles verkeerd loop nie. Gebed is die erkenning dat ons hele lewe uiteindelik in God se hand is.

Ons bid nie omdat God die weerberig nodig het nie. Ons bid omdat óns nodig het om te onthou wie God is.

Meer as net mielies en koring

Vir vorige geslagte was die verband tussen die grond en oorlewing baie direk. ’n Swak oes kon beteken dat ’n hele gemeenskap honger sou ly.

Vandag koop baie van ons ons kos in ’n winkel. Ons sien dalk nooit die plaas waar ons brood, groente, vrugte of vleis vandaan kom nie.

Maar ons afhanklikheid het nie verdwyn nie. Dit het bloot minder sigbaar geword.

Ons leef steeds van grond, water, sonlig, diere, plante, arbeid en mense se vaardigheid. Agter ’n eenvoudige brood op ons tafel lê ’n hele ketting van mense: boere, plaaswerkers, vervoerwerkers, meulenaars, bakkers, winkelpersoneel en baie ander.

Wanneer ons daarom bid vir die “gesaaides”, bid ons veel wyer as net vir landbou.

Ons bid vir almal wat werk.

Vir die onderwyser wat kennis in ’n kind se lewe saai.

Vir die ouer wat liefde, waardes en geloof in ’n huis saai.

Vir die dokter en verpleegkundige wat versorg.

Vir die entrepreneur wat ’n onderneming probeer bou.

Vir die student wat jare lank leer voordat die vrug daarvan sigbaar word.

Vir die werknemer wat elke dag getrou sy of haar werk doen.

Vir die gemeente wat die evangelie saai sonder om altyd onmiddellik die resultaat daarvan te sien.

Ons almal saai iets.

Die geloof van die saaier

Saai vra geloof.

Wanneer ’n saad in die grond verdwyn, lyk dit amper asof dit verlore is. Tog vertrou die saaier dat daar iets gaan gebeur wat hy nog nie kan sien nie.

Dit is ook hoe baie van ons lewenswerk voel.

Ons bid vir ’n kind, maar sien nie onmiddellik verandering nie.

Ons probeer iemand bemoedig, maar weet nie of ons woorde ’n verskil gemaak het nie.

Ons dien in die gemeente en wonder soms of dit enige vrug dra.

Ons werk hard en sien nog nie die resultaat waarop ons gehoop het nie.

Die Prediker sê:

“Wie steeds op die wind bly let, sal nie saai nie; wie na die wolke bly kyk, sal nie oes nie.”
Prediker 11:4

Daar kom ’n oomblik wanneer ons moet saai sonder waarborge.

Geloof beteken soms om getrou te doen wat vandag van ons gevra word en die uitkoms aan God oor te laat.

Dankdag: om te onthou waar die goeie vandaan kom

Wanneer die oes uiteindelik ingebring word, kom daar ’n tweede gevaar.

Nie meer vrees nie, maar selfgenoegsaamheid.

Wanneer dinge goed gaan, kan ons maklik begin dink: Ek het dit gedoen. Ek het hard gewerk. Ek het slim beplan. Ek het dit opgebou.

Die Bybel waarsku juis hierteen.

In Deuteronomium 8 waarsku Moses die volk dat hulle, wanneer hulle in die beloofde land woon en voorspoedig word, nie moet sê:

“My krag en my sterk hande het vir my hierdie voorspoed verwerf” nie.

Hulle moet onthou dat God die Een is van wie hulle lewe en vermoë ontvang.

Dankdag vir die oes is daarom nie bloot ’n mooi tradisie nie. Dit is ’n geestelike oefening teen hoogmoed.

Dankbaarheid sê:

Ek het gewerk, maar ek het nie myself geskep nie.

Ek het beplan, maar ek beheer nie alles nie.

Ek het moeite gedoen, maar daar was ook genade.

Daar was mense wat my gehelp het.

Daar was geleenthede wat ek nie self kon vervaardig nie.

Daar was deure wat oopgegaan het.

Daar was beskerming waarvan ek dalk nooit eens bewus was nie.

Daar was God se trou.

Wat is jou “oes”?

Wanneer ons vandag oor Dankdag praat, hoef ons daarom nie net aan sakke graan of vrugtebome te dink nie.

’n Oes kan baie vorme aanneem.

Dit kan ’n kind wees wat uiteindelik sy of haar studies voltooi.

Dit kan ’n huwelik wees wat deur moeilike jare gedra is.

Dit kan herstel ná siekte wees.

Dit kan ’n onderneming wees wat oorleef het.

Dit kan kos op die tafel wees.

Dit kan ’n salaris wees.

Dit kan ’n verhouding wees wat herstel het.

Dit kan ’n gemeente wees waarin mense begin groei.

Dit kan selfs die wysheid wees wat uit ’n moeilike tyd gekom het.

Nie elke oes is groot of dramaties nie.

Soms is die grootste genade bloot dat daar vandag genoeg is.

En wat van ’n mislukte oes?

Hier word hierdie geloofstradisie belangrik.

Want Christelike dankbaarheid beteken nie dat elke jaar ’n goeie jaar is nie.

Soms kom die reën nie.

Soms misluk die onderneming.

Soms word die werk verloor.

Soms antwoord die lewe nie soos ons gehoop het nie.

Habakuk beskryf presies so ’n situasie:

“Al sou die vyeboom nie bot nie en daar geen opbrengs aan die wingerde wees nie … nogtans sal ek jubel in die Here.”
Habakuk 3:17–18

Dit is nie oppervlakkige optimisme nie. Dit is geloof wat dieper gaan as omstandighede.

Ons dank God nie net omdat ons mandjies vol is nie.

Ons dank Hom omdat Hy steeds God is.

Biddag en Dankdag hoort daarom eintlik bymekaar.

Biddag sê: Here, ons het U nodig.

Dankdag sê: Here, ons onthou dat alles genade is.

En wanneer die oes swak is, sê geloof steeds: Here, ons vertrou U.

Van ontvang na deel

Daar is nog ’n belangrike deel van oesdankbaarheid.

Die Bybel sien ’n oes nooit bloot as iets om vir jouself op te gaar nie.

Israel moes selfs wanneer hulle geoes het iets aan die rand van die lande laat staan vir armes en vreemdelinge.

God se voorsiening moes deur mense se hande na ander vloei.

Ware dankbaarheid vra daarom altyd:

Wat gaan ek doen met dit wat ek ontvang het?

As God my met tyd geseën het, wie kan ek daarmee dien?

As Hy my met kennis geseën het, wie kan ek daarmee help?

As Hy my met geld geseën het, waar kan ek iets deel?

As Hy my deur moeilike tye gedra het, wie kan ek bemoedig?

’n Oes wat net in ’n skuur toegesluit word, raak uiteindelik oud.

Maar ’n seën wat gedeel word, word bediening.

Ons lewe tussen saai en oes

Dalk is dit uiteindelik die mooiste betekenis van Biddag en Dankdag.

Ons hele lewe beweeg voortdurend tussen saai en oes.

Daar is dinge waarvoor ons vandag bid waarvan ons eers later die vrug sal sien.

Daar is dinge waarvoor ons vandag dankbaar is waarvoor iemand anders jare gelede gesaai het.

Ons leef tussen arbeid en genade, tussen gebed en dankbaarheid, tussen vertroue en ontvangs.

Daarom bly hierdie ou geloofsgebruike verrassend aktueel.

Wanneer ons bid vir die gesaaides, sê ons:

Here, seën die werk van ons hande en gee groei waar ons dit nie self kan gee nie.

Wanneer ons dank vir die oes, sê ons:

Here, alles wat goed is, ontvang ons uiteindelik uit u hand.

En tussen die twee gaan ons voort om te werk, te bid, te saai, te vertrou, te ontvang en te deel.

Want die gelowige se lewe is nie ’n lewe waarin ons alles beheer nie.

Dit is ’n lewe waarin ons getrou saai en met oop hande vertrou op die God wat die groei gee.