Hervormingsondag – ’n Kerk wat telkens terugkeer na die Woord
Elke jaar rondom die einde van Oktober staan baie Protestantse kerke stil by Hervormingsondag. Vir sommige is dit bloot ’n datum op die kerklike kalender. Vir ander roep dit name soos Martin Luther, Johannes Calvyn en die Reformasie van die sestiende eeu op.
Maar Hervormingsondag gaan oor veel meer as ’n belangrike gebeurtenis uit die kerkgeskiedenis.
Dit stel ’n vraag wat elke geslag gelowiges weer moet beantwoord:
Is ons steeds bereid om deur God se Woord gevorm en hervorm te word?
Wat het op 31 Oktober 1517 gebeur?
Die datum wat gewoonlik met die begin van die Protestantse Hervorming verbind word, is 31 Oktober 1517.
Martin Luther, ’n Duitse teoloog en monnik, het sy bekende 95 stellings bekend gemaak waarin hy veral kritiek gelewer het op misbruike rondom die verkoop van aflate. Sy bedoeling was aanvanklik om ’n teologiese debat aan die gang te sit.
Wat gevolg het, het egter veel verder gegaan.
Die debat het vrae oopgemaak oor gesag in die kerk, verlossing, genade, geloof, die rol van die Skrif en die verhouding tussen gewone gelowiges en God.
Die Reformasie het uiteindelik groot dele van Europa verander en gelei tot die ontstaan van verskillende Protestantse kerke.
Maar wanneer ons vandag Hervormingsondag vier, behoort ons nie bloot terug te kyk en te sê: “Kyk wat Luther en die ander Hervormers gedoen het” nie.
Die belangriker vraag is:
Wat het hulle probeer herontdek?
Terug na die evangelie
In die hart van die Reformasie was ’n eenvoudige maar bevrydende ontdekking:
Die mens word nie deur sy eie prestasie, godsdienstige verdienste of menslike instellings gered nie.
Verlossing is God se genadegawe.
Paulus skryf in Efesiërs 2:8–9:
“Julle is inderdaad uit genade gered, deur geloof. Hierdie redding kom nie uit julleself nie; dit is ’n gawe van God.”
Dit was een van die groot temas wat tydens die Reformasie weer helder na vore gekom het.
Die evangelie begin nie by wat ons vir God doen nie.
Dit begin by wat God vir ons in Christus gedoen het.
Dit beteken nie dat goeie werke onbelangrik is nie. Goeie werke vloei juis uit dankbaarheid voort. Ons doen nie goeie dinge om God se liefde te verdien nie. Ons doen dit omdat ons reeds deur sy genade aangeraak is.
Dit verander geloof van ’n prestasiesisteem na ’n verhouding van vertroue.
Die Woord weer in die hande van mense
Nog ’n belangrike gevolg van die Reformasie was die hernude klem op die Bybel.
Die Hervormers het geglo dat die Skrif die beslissende maatstaf moet wees waaraan die leer en lewe van die kerk getoets word.
Daarom is groot moeite gedoen om die Bybel in tale te vertaal wat gewone mense kon verstaan.
Dit klink vir ons vandag vanselfsprekend. Ons het Bybels op ons telefone, tablette, rekenaars en boekrakke.
Maar die vraag is nie net of ons toegang tot die Bybel het nie.
Die vraag is:
Het die Bybel toegang tot óns?
Laat ons God se Woord nog toe om ons denke te verander?
Laat ons toe dat dit ons vooroordele bevraagteken?
Laat ons toe dat dit ons prioriteite herskik?
Laat ons toe dat God se Woord ons soms ongemaklik maak?
Hervorming gebeur nie wanneer ons die Bybel gebruik om ons bestaande idees te bevestig nie.
Hervorming gebeur wanneer ons bereid is om ons idees aan die Woord van God te onderwerp.
Die kerk moet altyd weer hervorm word
Een van die gedagtes wat later sterk met die Gereformeerde tradisie verbind is, is dat die kerk voortdurend deur God se Woord hervorm moet word.
Dit beteken nie dat alles wat oud is verkeerd is nie.
Dit beteken ook nie dat verandering op sigself goed is nie.
Die vraag is nooit eenvoudig: “Is dit nuut?” of “Is dit oud?” nie.
Die vraag is:
Is dit getrou aan Christus en aan die evangelie?
’n Kerk kan ’n eeue oue tradisie hê wat steeds diep Bybels en betekenisvol is.
Maar ’n kerk kan ook gewoontes hê wat so bekend geraak het dat niemand meer vra waarom ons dit doen nie.
Daarom het elke geslag ’n verantwoordelikheid om weer te luister.
Nie om ’n nuwe evangelie te skep nie, maar om die ou evangelie telkens nuut te hoor.
Hervorming begin nie by “die ander” nie
Dit is maklik om Hervormingsondag te gebruik om terug te kyk na die foute van die kerk in die sestiende eeu.
Dit is moeiliker om onsself te ondersoek.
Ware hervorming begin nie met die vraag:
Wat is verkeerd met die kerk daar buite?
Dit begin met:
Here, wat moet U in my hervorm?
Miskien het geloof vir my ’n gewoonte geword eerder as ’n lewende verhouding met God.
Miskien ken ek baie van die Bybel, maar luister ek min daarna.
Miskien het ek sterk opinies oor hoe ander mense behoort te leef, maar is ek stadig om my eie lewe voor God te ondersoek.
Miskien het ek tradisie belangriker gemaak as liefde.
Miskien het ek gemak belangriker gemaak as gehoorsaamheid.
Miskien het ek vergeet dat die kerk nie bestaan om homself te bewaar nie, maar om Christus te verkondig en mense te dien.
Dit is waar hervorming begin.
Nie by Wittenberg nie.
Nie by Genève nie.
Maar in die hart van elke gelowige.
Vyf groot geloofswaarhede
Die gees van die Reformasie word dikwels saamgevat in vyf bekende Latynse uitdrukkings:
Sola Scriptura – die Skrif alleen.
God se Woord is die beslissende maatstaf vir geloof en lewe.
Sola Gratia – genade alleen.
Ons redding is nie iets wat ons verdien nie. Dit is God se gawe.
Sola Fide – geloof alleen.
Ons ontvang God se redding deur geloof en vertroue in Hom.
Solus Christus – Christus alleen.
Jesus Christus staan in die sentrum van ons redding en ons geloof.
Soli Deo Gloria – aan God alleen die eer.
Die einddoel van die geloofslewe is nie ons eie belangrikheid nie, maar God se eer.
Hierdie stellings is nie net historiese slagspreuke nie.
Hulle vra vandag steeds indringende vrae:
Wat bepaal my denke?
Waarop vertrou ek vir my waarde?
Wie staan werklik in die sentrum van my geloof?
En wie ontvang uiteindelik die eer?
Hervorming in ’n veranderende wêreld
Ons leef vandag in ’n wêreld wat baie anders lyk as dié van Luther en Calvyn.
Ons worstel met kunsmatige intelligensie, sosiale media, politieke verdeeldheid, ekonomiese onsekerheid, veranderende gesinslewe en ’n samelewing waarin baie mense toenemend skepties oor die kerk is.
Die antwoord is nie om die sestiende eeu te probeer herskep nie.
Die uitdaging is om dieselfde evangelie getrou binne ’n nuwe wêreld te leef.
Die kerk moet daarom voortdurend vra:
Hoe verkondig ons Christus verstaanbaar?
Hoe bly ons getrou aan die Skrif sonder om mense met harde godsdienstigheid weg te stoot?
Hoe luister ons na die vrae waarmee mense vandag worstel?
Hoe dien ons ons gemeenskap?
Hoe wys ons deur ons lewe dat die evangelie werklik goeie nuus is?
Dit is ook hervorming.
Nie verandering bloot ter wille van verandering nie, maar die voortdurende soeke om meer getrou aan Christus te wees.
’n Hervormde lewe
Hervormingsondag herinner ons daarom aan iets wat veel groter is as ’n historiese gebeurtenis.
God is steeds besig om mense te verander.
Hy neem harde harte en maak hulle sag.
Hy neem mense wat deur skuld vasgevang is en herinner hulle aan genade.
Hy neem mense wat verdwaal het en roep hulle terug.
Hy neem ’n kerk wat soms te gemaklik raak en stuur haar weer die wêreld in.
Paulus skryf in Romeine 12:2:
“Laat God julle verander deur julle denke te vernuwe.”
Dít is die diepste betekenis van hervorming.
Nie bloot dat strukture verander nie.
Nie bloot dat liturgieë verander nie.
Nie bloot dat ’n kerk anders begin lyk nie.
Maar dat mense deur God verander word.
Hervormingsondag vandag
Wanneer ons dus Hervormingsondag vier, vier ons nie die volmaaktheid van die Hervormers nie. Hulle was mense van hulle tyd, met sterk punte én gebreke.
Ons vier ook nie ’n oorwinning van een groep Christene oor ’n ander nie.
Ons vier iets veel belangriker:
Dat die evangelie telkens weer ontdek kan word.
Dat God se genade groter is as menslike mislukking.
Dat sy Woord steeds spreek.
Dat Christus steeds die Here van sy kerk is.
En dat die kerk nooit klaar hervorm is nie.
Daarom is Hervormingsondag nie net ’n dag waarop ons terugkyk nie.
Dit is ’n uitnodiging om weer te luister.
Om weer te glo.
Om weer te ondersoek.
Om weer na Christus terug te keer.
En miskien is die eenvoudigste gebed vir Hervormingsondag daarom:
Here, hervorm u kerk.
Maar begin by my.
