Hoekom benader ek take op so ’n self-saboterende manier? Motiveringsuitdaging #7
1. Inleiding
Welkom by Motiveringsuitdaging #7 in ons reeks oor Self-aktivering—’n praktiese padkaart om jou motivering te verstaan, te herstel en te versterk.
Tot dusver het ons gesien hoe:
- jou aksies jou motivering skep (Artikel 1),
- jou voorspellings jou gedrag beïnvloed (Artikel 2),
- jou gedagtes jou kan verlam (Artikel 3),
- jou aannames oor alleenwees jou terughou (Artikel 4),
- jou verskonings (die “maars”) jou vaspen (Artikel 5),
- en jou self-afbrekende houdings jou selfrespek steel (Artikel 6).
Maar nóg ’n stille saboteur beïnvloed jou produktiwiteit in die diepte:
die manier waarop jy oor ’n taak dink voordat jy begin.
Ons noem dit TICs — Task-Interfering Cognitions.
En die oplossing is TOCs — Task-Oriented Cognitions.
Wanneer jy hierdie verwissel, verander jou hele ervaring van die taak. Dit is die krag van die TIC-TOC Tegniek.
2. Teikensimptome
Jy dink op ’n self-saboterende manier oor ’n taak en dit verhinder jou om te begin.
3. Naam van die tegniek
TIC-TOC Tegniek
(TIC = Task-Interfering Cognition;
TOC = Task-Oriented Cognition)
4. Doel van die metode
Om die negatiewe, irrasionele gedagtes wat jou verhinder om te begin (TICs) te identifiseer, te skryf, die verdraaiing daarin raak te sien, en dit doelbewus te vervang met realistiese, taak-georiënteerde gedagtes (TOCs). Dit skep aksie, verlaag spanning en bou selfvertroue.
5. Uitgebreide bespreking en toepassing
Elke taak het twee dele:
- Die taak self
- Die gedagte waarmee jy die taak benader
En vir baie mense is die tweede deel erger as die eerste.
Dis nie die taak wat jou oorweldig nie — dis die storie wat jy daaroor vertel.
Hier kom die TIC-TOC Tegniek in.
Stap 1: Skryf die TIC neer (Task-Interfering Cognition)
Wanneer jy uitstel of vermy, is daar altyd ’n onderliggende gedagte soos:
- “Dit gaan ’n ramp wees.”
- “Ek sal dit nooit reg kan doen nie.”
- “Ek gaan my tyd mors.”
- “Ek gaan foute maak.”
- “Ek sal nie goed genoeg wees nie.”
Dit voel waar, maar dit is eintlik ’n kognitiewe vervorming soos:
- Alles-of-niks-denke
- Negatiewe voorspellings
- Vergroting van moontlike probleme
- Vergelyking
- Diskwalifikasie van die positiewe
Wanneer jy hierdie gedagte opskryf, verloor dit reeds 50% van sy mag.
Stap 2: Skryf die TOC neer (Task-Oriented Cognition)
Hier vervang jy die saboterende gedagte met ’n realistiese, taak-gefokusde alternatief:
TIC: “Ek gaan sekerlik faal.”
TOC: “Ek hoef nie perfek te wees nie — ek kan net begin.”
TIC: “Dit gaan te moeilik wees.”
TOC: “Ek kan dit in klein stappe doen.”
TIC: “Ek gaan nie die regte antwoorde hê nie.”
TOC: “Ek sal beter weet sodra ek begin werk.”
TIC: “Ek gaan nie goed lyk in hierdie aanbieding nie.”
TOC: “Ek kan voorbereid en kalm wees. Ek hoef niks te dramatiseer nie.”
Elke TOC is soos ’n hand op jou rug wat jou vorentoe help.
Stap 3: Pinpoint die vervorming in die TIC
Dit help enorm om die presiese soort denke te identifiseer.
Jou TIC kan wees:
- Alles-of-niks: “As ek nie 100% goed is nie, is ek ’n mislukking.”
- Gedagtelees: “Hulle gaan dink ek is dom.”
- Toekomstegok: “Dit gaan beslis skeefloop.”
- Vergroting: “Dit is die ergste ding in my lewe.”
- Katastrofering: “As ek foute maak, is alles verby.”
Wanneer jy die vervorming herken, besef jy:
Ek sukkel nie met die taak nie — ek sukkel met my denke.
Stap 4: Skryf dit neer met die dubbelkolom-tegniek
Kolom 1: TIC
Kolom 2: TOC
Wanneer jy dit neerskryf, gebeur iets neurologies:
- die amygdala (vreesentrum) raak rustiger
- die prefrontale korteks (logiese denke) neem oor
- jou fisiologiese spanning daal
- jou uitvoerende funksies verbeter
Soos jy die gedagtes langs mekaar sien, word die waarheid duidelik:
Jou TICs is luid, maar nie akkuraat nie.
Jou TOCs is sagter, maar realisties.
En realisme wen altyd.
Stap 5: Gebruik TIC-TOC op mentale beelde ook
Dit is ’n minder bekende, maar baie kragtige aspek van hierdie tegniek.
Wanneer jy ’n taak vermy, sien jy dit gewoonlik in jou gedagtes as ’n ramp.
Voorbeelde:
- Jy sien hoe jy stotter deur ’n toespraak
- Jy sien hoe kollegas jou oordeel
- Jy sien hoe jy vergeet wat jy wou sê
- Jy sien hoe jy misluk
Hierdie negatiewe fantasieë is self-programme.
As jy dit voortdurend oefen, verhoog jy die kans dat dit gaan gebeur.
Die oplossing?
Voor jy aan die slaap raak, oefen vir 10 minute om die positiewe weergawe te visualiseer:
- Sien jouself kalm
- Sien jouself voorbereid
- Sien jouself glimlaggend en energiek
- Sien jouself selfversekerd reageer op vrae
Dit is nie ’n waarborg dat alles perfek sal gaan nie —
maar dit verbeter jou verwagtinge, jou gemoedstoestand en jou prestasie dramaties.
Hoekom werk hierdie tegniek?
Omdat jy uiteindelik besef:
- Die taak was nooit die probleem nie
- Jou gedagtes was die struikelblok
- En jou gedagtes kan verander word — veilig, realisties, sistematies
Wanneer TICs verander in TOCs:
- daal uitstelgedrag,
- groei produktiwiteit,
- daal jou spanning,
- en styg jou kreatiwiteit.
Dit is jou denke wat jou gedrag vorm — verander die denke, en die gedrag verander saam.
6. Bron
Burns, David D. Feeling Good: Overcome Depression and Anxiety with Proven Techniques. Function. Kindle Edition.
