24 Augustus 1572 – Bartholomeusnag: Wanneer geloof sonder liefde gevaarlik word
Op 24 Augustus 1572 het een van die donkerste episodes in die geskiedenis van die Europese Christendom in Parys begin: die Bartholomeusnagmassamoord.
Frankryk was in dié tyd diep verdeeld tussen Rooms-Katolieke en Franse Protestante, bekend as Hugenote. Vir jare het godsdienstige verskille, politieke magstryde en wedersydse wantroue die land verskeur. Die Franse Godsdiensoorloë het reeds duisende lewens geëis.
Daar was egter hoop op vrede.
In 1570 het die Vrede van Saint-Germain ’n einde aan die derde godsdiensoorlog gebring. Twee jaar later is ’n huwelik gereël wat die verdeeldheid verder moes help oorbrug: Henri van Navarre, ’n Protestant en die latere koning Henri IV, sou met Marguerite de Valois, die Katolieke suster van koning Charles IX, trou.
Die huwelik het op 18 Augustus 1572 plaasgevind. Talle vooraanstaande Hugenote het daarom na Parys gekom. Ironies genoeg het ’n gebeurtenis wat versoening moes simboliseer, die toneel geword vir verskriklike bloedvergieting.
Slegs enkele dae later, op 22 Augustus, is ’n sluipmoordaanval op die invloedryke Hugenoteleier admiraal Gaspard de Coligny uitgevoer. Hy is gewond, maar het oorleef. Die spanning in Parys het onmiddellik toegeneem.
In die nag van 23 op 24 Augustus het die koninklike raad besluit dat Coligny en ’n aantal ander Hugenoteleiers gedood moes word. Coligny is in sy woning vermoor. Daarna het die geweld egter buite beheer geraak.
Wat as ’n gerigte moordoperasie begin het, het in ’n massamoord ontaard.
Hugenote is in huise, strate en geboue aangeval. Mans, vroue en kinders is slagoffers van die geweld. Die moorde het vir dae in Parys voortgeduur en daarna na ander Franse stede versprei. Historici verskil oor die presiese dodetal. Ramings vir die totale aantal slagoffers wissel aansienlik, maar dit was duidelik duisende mense.
Die Bartholomeusnag herinner ons daarom nie net aan ’n konflik tussen Protestante en Katolieke nie. Dit waarsku ons teen iets veel dieper:
wat gebeur wanneer mense so seker word van hulle eie saak dat hulle ophou om die mens voor hulle raak te sien.
Geloof kan nooit ’n verskoning word vir haat nie.
Jesus sê:
“Hieraan sal almal weet dat julle my dissipels is: as julle liefde onder mekaar het.”
Johannes 13:35
Die toets van Christelike geloof is dus nie hoe hard ons ons standpunt kan verdedig nie, maar hoe getrou ons Christus kan volg, selfs wanneer ons diep van ander verskil.
Die geskiedenis van 24 Augustus 1572 roep ons tot geloof, maar geloof wat nederig voor God buig.
Dit roep ons tot liefde, ook wanneer mense anders dink, glo of leef as ons.
Dit roep ons tot respek, omdat elke mens na die beeld van God geskape is en daarom nooit bloot ’n vyand, etiket of probleem word nie.
En dit roep ons tot dapperheid.
Nie die dapperheid om die ander persoon stil te maak nie, maar die dapperheid om op te staan wanneer mense verneder, vervolg of ontmenslik word. Die moed om nee te sê wanneer die skare haat kies. Die moed om vrede te soek wanneer wraak makliker sou wees.
Paulus skryf:
“As dit moontlik is, sover dit van julle afhang, leef in vrede met alle mense.”
Romeine 12:18
Meer as vier en ’n halwe eeu later bly Bartholomeusnag daarom ’n ernstige herinnering:
Wanneer geloof sy liefde verloor, kan selfs heilige woorde gevaarlik word. Maar wanneer geloof deur Christus gevorm word, kies dit liefde bo haat, respek bo veragting en moed bo die gemak van die skare.
Mag ons die verlede onthou, nie om ou vyandskap lewendig te hou nie, maar om te sorg dat ons vandag anders leef.
Sterk in geloof.
Ruim in liefde.
Diep in respek.
En dapper genoeg om vir vrede op te staan.
